Fişek Yatağı Nedir? 70, 76 ve 89 mm Yatak ile Magnum Fişek Uyumu

Fişek yatağı, av tüfeğinde namlunun gerisinde fişeğin atıştan önce oturduğu bölümdür ve uzunluğu milimetre ile ölçülür. Yivsiz av tüfeklerinde üç standart yatak uzunluğu bulunur: 70, 76 ve 89 mm. Bir tüfek, boyu kendi yatağını geçmeyen fişeği atar.

Bu sayfa sırasıyla fişek yatağının tanımını ve yerini, üç yatak uzunluğunu, fişek boyunun yatakla nasıl eşleştiğini, magnum fişeğin hangi yatakta atıldığını ve yanlış eşleşmenin sonucunu işler. Sık sorulan sorular en sonda toplanır.

Fişek Yatağı Nedir ve Nerededir?

Fişek yatağı, namlunun arka ucunda fişeğin tam olarak yerleştiği, iç çapı fişeğin dış çapına göre işlenmiş bölümdür. Kırma tüfekte namlu kırıldığında, yarı otomatik ve pompalı tüfekte kapak geriye alındığında görülür. Atış anında fişeğin kovanı bu bölümde durur, saçma ve tapa namluya buradan geçer.

Yatak uzunluğu namlunun yan yüzüne, fişek yatağı hizasına vurulan işaretten okunur. Namlu ve fişek kutusu üzerindeki 12/70 gibi iki sayılı gösterimde ilk sayı kalibreyi, ikinci sayı yatak uzunluğunu bildirir; kalibrenin anlamı av tüfeği kalibresi sayfasında açıklanır. Kalibre aynı olduğunda bile yatak uzunluğu ayrı bir ölçü olarak okunur.

Fişek Yatağı Uzunlukları: 70, 76 ve 89 mm

Yivsiz av tüfeğinde fişek yatağı üç standart uzunlukta üretilir ve her uzunluk kendinden kısa fişekleri de kabul eder.

Tablo tek bir kurala dayanır: yatak fişeği sınırlar, fişek yatağı sınırlamaz. Eski üretim ve bazı Avrupa yapımı tüfeklerde 65 mm yatak da bulunur; bu tüfeklerde 70 mm fişek kullanılmaz. Kuralın doğru uygulanması, fişek boyunun nasıl ölçüldüğünü bilmeye bağlıdır.

Fişek Boyu ile Yatak Uzunluğu Nasıl Eşleşir?

Fişek boyu, fişeğin atıldıktan sonra ağzı açılmış kovan uzunluğudur. Atılmamış fişeğin ağzı kıvrılarak kapatıldığı için kutudaki fişek, üzerinde yazan ölçüden kısa görünür. Bu yüzden eşleşme fişeğin gözle ölçülmesiyle değil, kutu üzerindeki ibare ile namlu üzerindeki işaretin karşılaştırılmasıyla yapılır.

Eşleşme kuralı iki yönlüdür. Kısa fişek uzun yatakta atılır: 76 mm yataklı tüfek 70 mm fişeği de kabul eder. Uzun fişek kısa yatakta atılmaz: 70 mm yataklı tüfeğe 76 mm fişek konmaz.

Yarı otomatik tüfekte kısa ve hafif fişeğin kabul edilmesi, mekanizmanın o fişekle çevrim yapacağı anlamına gelmez. Çevrim yatağa değil mekanizmanın enerji kaynağına bağlıdır; iki sistem arasındaki fark kinetik mi gazlı mı sayfasında anlatılır. Yatak ile fişek boyu arasındaki ilişkinin en çok sorulan örneği magnum fişektir.

Magnum Fişek Hangi Yatakta Atılır?

Magnum fişek, 76 mm ya da 89 mm yataklı tüfekte atılır. Magnum adı, standart fişekten uzun kovana ve daha ağır yüke sahip fişeği anlatır; kovanı 76 mm olan fişek magnum, 89 mm olan fişek süper magnum adıyla satılır.

Magnum ibaresi fişeğin türünü değil boyunu ve yükünü anlatır. Saçmalı fişeğin, iri taneli şevrotin fişeğin ve tek kurşunun magnum sürümleri bulunur; üçünde de kural aynıdır: kutudaki boy, namludaki işareti geçmez. Tüfeğin 76 mm ya da 89 mm yatağa sahip olduğu namlu üzerinde ve kullanım kılavuzunda yazar.

Kuralın çiğnendiği durumda sonucu belirleyen, uzun kovanın atış anında nereye açıldığıdır.

Yanlış Yatak ve Fişek Eşleşmesi Ne Sonuç Doğurur?

Yatağından uzun fişek atıldığında kovanın ağzı atış anında yatağın ilerisindeki daralan bölüme açılır. Saçma ve tapa bu dar bölümden sıkışarak geçer, namlu içindeki basınç tasarım sınırının üstüne çıkar. Bu eşleşmenin sonucu namluda hasar ve atıcının yaralanma riskidir. Bu yüzden eşleşme her fişek alımında yeniden kontrol edilir.

Fişek yatağına fişek sürülmüyorsa fişek zorlanmaz. Tüfek boşaltılır ve sebep sırayla aranır: fişeğin kalibresi ve boyu namlu işaretiyle eşleşiyor mu, yatakta barut artığı ya da plastik kalıntısı var mı, fişeğin kovanı ezik ya da şişmiş mi? Sebep bulunamazsa tüfek bayiye götürülür.

İkinci el tüfekte yatak işareti silinmiş ya da okunmuyorsa yatak uzunluğu tahmin edilmez; muayene sırası ikinci el av tüfeği alırken nelere dikkat edilmeli sayfasındadır. Fişekler kalibre, boy ve gram bilgisiyle av fişekleri kategorisinde listelenir.

Sıkça Sorulanlar

76 mm yatağa 70 mm fişek atılır mı? 76 mm yataklı tüfeğe 70 mm fişek atılır. Kısa fişek uzun yatakta güvenle oturur, çünkü kovanın ağzı yatağın içinde açılır. Yarı otomatik tüfekte kısa ve hafif fişeğin mekanizmayı çalıştırıp çalıştırmadığı ise modelin kullanım kılavuzundaki gram aralığından okunur.

Fişek yatağına fişek sürülmüyorsa ne yapılır? Fişek yatağına fişek sürülmüyorsa fişek zorlanmaz ve tüfek boşaltılır. Önce fişeğin kalibresi ve boyu namlu işaretiyle karşılaştırılır, ardından yatakta artık ya da kalıntı olup olmadığına ve fişeğin ezik olup olmadığına bakılır. Sebep bulunamazsa tüfek bayide kontrol ettirilir.

12/76 ne demek? 12/76, tüfeğin ya da fişeğin 12 kalibre olduğunu ve fişek yatağının 76 mm olduğunu bildirir. Bu işareti taşıyan tüfek 76 mm magnum fişeği ve 70 mm fişeği atar. Fişek kutusundaki 12/76 ibaresi ise fişeğin atıldıktan sonraki boyunun 76 mm olduğunu gösterir.