Havalı Tüfekler ve Pcp Tüfekler

Havalı tüfek, mermiyi barut yerine sıkıştırılmış hava veya karbondioksit basıncıyla iten, namlusundan saçma atan uzun namlulu bir atış silahıdır. Bir havalı tüfeği tanımlayan üç ölçü vardır: basıncı nasıl ürettiği (çalışma sistemi), namlu çapı (kalibre) ve attığı saçmanın ağırlığı. Bu üç ölçü tüfeğin menzilini, geri tepmesini, atış tutarlılığını ve fiyatını birlikte belirler. TETİK AV’da satılan havalı tüfeklerin büyük bölümü PCP sistemli Hatsan modelleridir; bunların yanında CO2 çalışan Sig Sauer taktik modelleri ve namludan kırmalı kurmalı tüfekler bulunur.

Havalı tüfek çalışma sistemleri nelerdir?

Havalı tüfekler basıncı üretme biçimine göre üç sistemde toplanır. Sistem seçimi, tüfekten beklenen atış sayısını ve bakım yükünü doğrudan değiştirdiği için kalibreden önce karara bağlanır.

PCP (önceden basınçlandırılmış): Tüfeğin altındaki veya üstündeki tüpe 200–300 bar basınçta hava doldurulur, her atışta bu depodan bir miktar hava harcanır. Tek dolumla onlarca atış yapılır, geri tepme neredeyse yoktur ve atıştan atışa hız farkı en düşük seviyededir. Karşılığında dalgıç tüpü ya da elle basma pompası gibi bir dolum ekipmanı gerekir. Hatsan AT44, Flash, Galatian, Barrage, Bull Boss, Factor ve Hercules serileri bu sistemde çalışır.

Kurmalı (yaylı): Namlu kırılarak ya da alttan/yandan bir kol çekilerek yay kurulur; tetiğe basıldığında yay pistonu iterek havayı sıkıştırır. Her atış için bir kurma hareketi gerekir, yani atış hızı düşüktür. Buna karşılık hiçbir ek ekipman istemez, bakımı en az olan sistemdir ve tek başına çalışır. Hatsan Airtact, Mod 125 ve Dominator 200 S bu gruptadır.

CO2 tüplü: 12 gramlık ya da 88 gramlık karbondioksit kartuşu tüfeğe takılır, basıncı kartuş sağlar. Kurma hareketi olmadığı için yarı otomatik ve tam otomatik atış mümkündür. CO2’nin basıncı sıcaklığa bağlı olduğundan soğuk havada atış hızı belirgin biçimde düşer. Sig Sauer MCX, MPX ve Rattler modelleri CO2 ile çalışır.

Sistem seçimi şu soruya iner: tek dolumla çok atış mı, yoksa hiç ekipman gerektirmeyen bağımsızlık mı? Birincisi PCP, ikincisi kurmalıdır. CO2 ise ikisinin arasında, atış konforunu öne alan bir seçenektir.

Havalı tüfek kalibreleri nelerdir?

Havalı tüfeklerde kalibre namlunun iç çapını ve kullanılacak saçmanın çapını belirtir. Türkiye’de yaygın üç kalibre vardır.

• 4,5 mm (.177): En yaygın kalibredir. Saçması hafif olduğu için namlu çıkış hızı yüksek, yörüngesi düz, geri tepmesi azdır. Hedef atışı ve nişan talimi için en çok tercih edilen kalibredir; saçması da en ucuz ve en kolay bulunanıdır.
• 5,5 mm (.22): Saçma daha ağırdır, çıkış hızı 4,5 mm’ye göre düşük ama taşıdığı enerji yüksektir. Rüzgârdan daha az etkilenir. Orta ve uzun mesafede tutarlılık arayan kullanıcıların kalibresidir.
• 6,35 mm (.25): Saçma en ağır olanıdır, enerjisi en yüksektir; buna karşılık yörüngesi daha çok düşer ve mesafe hesabı daha hassas yapılmalıdır. Ağır PCP modellerde bulunur.

Aynı model tüfek çoğu zaman birden fazla kalibrede üretilir. Kalibre değiştiğinde saçma da değişir; 4,5 mm tüfeğe 5,5 mm saçma takılmaz.

Havalı tüfek saçması nasıl seçilir?

Havalı tüfek saçması, uç biçimine göre dört ana tipte üretilir ve tip seçimi doğrudan atış amacına bağlıdır.

• Yuvarlak baş (domed): Havada en az direnç gören, en dengeli uçan tiptir. Uzun mesafe atışında ve genel kullanımda ilk tercihtir.
• Düz baş (wadcutter): Kâğıt hedefte temiz ve ölçülebilir bir delik bırakır. Kısa mesafeli hedef atışı için üretilmiştir; mesafe arttıkça hızla yavaşlar.
• Sivri uçlu (pointed): İnce uçlu profiliyle daha iyi delme sağlar, ancak üretim toleransı yuvarlak başa göre daha değişkendir.
• Oyuk uçlu (hollow point): Çarpma anında enerjisini hızlı aktarır, mesafesi kısadır.

Saçma ağırlığı gram değil, çoğunlukla grain (gr) cinsinden yazılır. Aynı kalibrede daha ağır saçma daha yavaş çıkar ama enerjisini daha uzağa taşır. Her tüfek belirli bir ağırlık aralığında en tutarlı grubu verir; bu aralığı bulmanın tek yolu iki üç farklı ağırlığı aynı mesafede deneyip delik dağılımını karşılaştırmaktır.

Havalı tüfeğin etkili menzili ne kadardır?

Havalı tüfeğin etkili menzili, saçmanın hâlâ öngörülebilir bir yörünge izlediği en uzak mesafedir ve çalışma sistemine göre değişir. Kurmalı tüfeklerde bu mesafe daha kısa, yüksek basınçlı PCP modellerde belirgin biçimde uzundur. Menzili belirleyen üç etken vardır: namlu çıkış hızı, saçmanın ağırlığı ve rüzgâr. Aynı tüfekle aynı saçma, rüzgârlı bir günde farklı bir noktaya oturur.

Menzil arttıkça saçmanın düşüş miktarı da artar. Bu yüzden uzun mesafe atışında dürbünün belirli bir mesafeye sıfırlanmış olması ve bu mesafenin bilinmesi gerekir.

Havalı tüfek dürbünü nasıl seçilir ve nasıl sıfırlanır?

Havalı tüfek dürbünü, tüfeğin geri tepme karakterine dayanacak şekilde üretilmiş olmalıdır. Kurmalı tüfeklerde geri tepme iki yönlüdür ve klasik dürbünlerin iç yapısına zarar verebilir; bu tüfeklerde havalı tüfek için üretilmiş dürbün kullanılır. PCP modellerde geri tepme neredeyse olmadığı için dürbün seçimi daha serbesttir.

Sıfırlama, dürbünün gördüğü nokta ile saçmanın vurduğu noktayı belirli bir mesafede çakıştırma işlemidir ve şu sırayla yapılır:

1. Tüfeği sabit bir zemine, mümkünse sehpaya yerleştirin.
2. Sıfırlama mesafesini belirleyin ve hedefi bu mesafeye kurun.
3. Aynı saçmadan üç atış yapın; tek atışa göre karar vermeyin.
4. Üç deliğin ortasını bulun ve bu ortanın hedef merkezine göre yönünü ölçün.
5. Dürbünün yükseklik ve yan kaçıklık kulelerini bu farkı kapatacak yönde çevirin.
6. Üç atışı tekrarlayın ve grup merkeze oturana kadar aynı işlemi sürdürün.

Sıfırlama yalnızca yapıldığı mesafe için geçerlidir. Saçma markası veya ağırlığı değiştirildiğinde sıfırlama tekrarlanır.

Havalı tüfek seçerken nelere bakılır?

Bir havalı tüfeği değerlendirirken sırasıyla şu başlıklara bakılır: çalışma sistemi, kalibre, kundak malzemesi, şarjör kapasitesi ve toplam ağırlık. Kundak ceviz ya da sentetik olur; ceviz kundak daha ağırdır ve nem karşısında oynayabilir, sentetik kundak hafif ve bakımsızdır. Şarjörlü PCP modellerde şarjör kapasitesi arka arkaya kaç atış yapılacağını belirler. Ağırlık ise uzun süreli atışta doğrudan tutuş kararlılığına yansır.

Taktik kundaklı, bullpup gövdeli ve tam otomatik modeller aynı sistemin farklı gövde kurgularıdır; performansı gövde değil, sistem ve kalibre belirler.

Havalı tüfekle av yapılır mı?

Türkiye’de avda kullanılacak tüfekler 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ve her yıl yayımlanan Merkez Av Komisyonu kararlarıyla belirlenir; havalı tüfekler bu düzenlemede av tüfeği olarak sayılmaz. Havalı tüfek, hedef atışı ve nişan talimi için kullanılan bir silahtır. Yüksek basınçlı PCP modellerin ürettiği enerji bazı kaynaklarda av bağlamında anılsa da, avlanma araçlarının hangileri olduğu mevzuatla sabittir ve havalı tüfek bu listede yer almaz.

Avda kullanılacak tüfek arıyorsanız av tüfekleri kategorisine bakabilirsiniz.

Havalı tüfek almak için ruhsat gerekir mi?

Havalı tüfek satın almak ruhsata bağlı değildir. Buna karşılık havalı silahların 18 yaşından küçüklere satışı yasaktır ve bu silahlar meskûn mahalde, açık alanda ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye atacak biçimde kullanılamaz. Taşıma sırasında tüfeğin kılıfında veya çantasında bulundurulması, atış yapılmayan her anda emniyetinin kapalı tutulması gerekir.

Havalı tabanca modelleri için havalı tabancalar kategorisine geçebilirsiniz.